آمریکاییهای بیشتری نسبت به گذشته تحت سیتی اسکن (توموگرافی کامپیوتری) قرار میگیرن، و در حالی که این فناوری میتونه جان انسانها رو نجات بده، بعضی دانشمندان نگران هستن که دوزهای پایین پرتو یونیزان میتونه خطر سرطان رو افزایش بده.
نکتهی مهم اینه که در سطح فردی، خطر نظری توسعهی سرطان ناشی از سیتی اسکن بسیار پایین در نظر گرفته میشه، اگه اصلاً وجود داشته باشه. بیماران نباید در انجام این آزمایشها، اگه از نظر پزشکی ضروری تلقی میشن، تردید کنن.
با این حال، تعداد معاینات سیتی که سالانه توی آمریکا انجام میشه، از سال ۲۰۰۷ بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته، و محققان پیشنهاد میکنن که آزمایشهای غیرضروری جمعیت رو در معرض پرتوهای غیرضروری قرار میده.
توی مطالعهای که در آوریل منتشر شد، یک تیم توی آمریکا و بریتانیا پیشبینی کردن که سطوح پایین پرتو یونیزان ناشی از سیتی اسکن میتونه به طور نظری ۵ درصد از کل تشخیصهای جدید سرطان توی آمریکا رو تشکیل بده. سیتی اسکنهای انجام شده توی سال ۲۰۲۳ ممکنه مسئول تخمین زده شدهی ۱۰۳,۰۰۰ مورد سرطان آینده باشن.
این پیشبینی بر اساس بعضی فرضیات و دادههای تاریخی از حوادث پرتابش هست، اما اگه درست باشه، سیتی اسکنها رو حداقل در سطح جمعیت، همتراز با سایر عوامل خطر مهم سرطان، مثل مصرف الکل، قرار میده.
ربکا اسمیت-بایندمن، اپیدمیولوژیست از دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو، مینویسد: «سیتی اسکن اغلب نجاتبخش زندگیه، با این حال مضرات احتمالی اون اغلب نادیده گرفته میشه، و با توجه به حجم عظیم استفاده از سیتی توی آمریکا، حتی ریسکهای بسیار کوچک سرطان هم منجر به تعداد قابل توجهی از سرطانهای آینده خواهد شد.»
تا به امروز، اینها فقط خطرات نظری هستن، اما این به این معنی نیست که ارزش بررسی ندارن. در حالی که دانشمندان میدونن دوزهای بالای پرتو باعث سرطان میشه، شواهد قاطعی برای ارتباط دادن پرتو با سطح پایین به سرطان وجود نداره.
ارتباط احتمالی عمدتاً بر اساس مطالعات طولانیمدت روی بازماندگان بمب اتمی و کسانی هست که در معرض ذوب شدن نیروگاههای هستهای قرار گرفتن. مثلاً، توی گروهی از ۲۵,۰۰۰ بازماندهی هیروشیما که دوز پرتو یونیزان معادل سه یا چند سیتی اسکن رو دریافت کردن، افزایش کمی اما قابل توجه توی خطر سرطان در طول عمر وجود داشت.
اینکه آیا اون نتایج به سیتی اسکنها هم گسترش پیدا میکنه، هنوز مورد بحث داغه، و خطرات نظری باید در مقابل مزایای این فناوری سنجیده بشن، که حالا میتونه بیماران و پزشکان رو از انواع بیماریها و جراحات پنهان با دوزهای بسیار پایین پرتو (تقریباً به اندازهی مقداری که شما از محیط خودتون طی سه سال جذب میکنید) آگاه کنه.
سینتیا مککالوف (Cynthia McCollough)، کارشناس تصویربرداری سیتی و رئیس سابق انجمن فیزیکدانان پزشکی آمریکا، گفت: «هرگونه خطر ناشی از سیتی اسکن یک بیمار بیمار، احتمالاً خیلی کمتر از خطر بیماری زمینهای هست.»
برای مثال، توی یک کارآزمایی ملی بزرگ، کاهش ۲۰ درصدی توی مرگ و میر ناشی از سرطان ریه در بین سیگاریها و سیگاریهای سابق که سیتی اسکن با دوز پایین دریافت کردن، در مقایسه با کسانی که فقط رادیوگرافی قفسهی سینه داشتن، وجود داشت.
پیشبینیهای اخیر در مورد خطر سرطان دوباره بر اساس تراژدیهای تاریخی هستن، اما در مقایسه با تحلیلهای قبلی، جزئیات بیشتری در مورد مواجهه با پرتو واقعی رو در نظر میگیرن، که میتونه به نوع دستگاه سیتی، مدت زمان اسکن، اندازهی بیمار و حساسیت بخش مورد هدف بدن بستگی داشته باشه.
دادههای ناشناس از ۱۴۳ بیمارستان و مرکز سرپایی توی سراسر آمریکا میاد که توی رجیستری دوز سیتی بینالمللی UCSF فهرست شده. با استفاده از آمارهای سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲، محققان پیشبینی کردن که ۹۳ میلیون معاینهی سیتی در سال ۲۰۲۳، روی تقریباً ۶۲ میلیون بیمار انجام شده.
بر اساس خطرات پرتویی مرتبط، تیم تخمین میزنه که سیتی اسکنهای سال ۲۰۲۳ ممکنه با ۱۰۳,۰۰۰ مورد سرطان آینده مرتبط باشن.
نویسندگان اذعان میکنن: «برای اندازهگیری تجربی خطر مادامالعمر، نیاز به مطالعات پیگیری چند دههای روی جمعیتهای بسیار بزرگ هست.»
با این حال، نتایج اونها نشون میده که بعضی از افراد ممکنه نسبت به سرطان ناشی از پرتو یونیزان با دوز پایین، حساستر از دیگران باشن. بزرگسالان اکثریت قریب به اتفاق سیتی اسکنها رو دریافت میکنن، اما خطرات سرطان ناشی از پرتو تخمین زده شده توی کودکان و نوجوانان بالاتر بود.
به عنوان مثال، کسانی که توی سن زیر یک سال سیتی اسکن دریافت میکنن، به نظر میرسه پتانسیل خطر مادامالعمر بالاتری برای سرطانهای تیروئید دارن، و این توی بین بیماران زن شایعتر به نظر میرسه.
تحقیقات بیشتری لازمه تا تأیید بشه آیا پرتو یونیزان با دوز پایین واقعاً روی خطر سرطان یک فرد تأثیر میذاره یا نه، و چطور این کار رو میکنه.
پرادیپ دب (Pradip Deb)، متخصص پرتوپزشکی از دانشگاه RMIT، گفت: «کل خطرات سرطان تخمین زده شده از دوزهای پرتوی سیتی توی مطالعات استرالیا هم به همین اندازه بالاست.» او استدلال میکنه که مهم هست از سیتی اسکنهای غیرضروری دوری بشه اگه روشهای بدون پرتو میتونن همون کار رو انجام بدن.
نائومی گیبسون (Naomi Gibson)، رادیوگراف و رئیس انجمن تصویربرداری پزشکی و رادیوتراپی استرالیا، موافقت کرد.
گیبسون توضیح داد: «اگرچه این یافتهها نیاز به هوشیاری در مورد قرار گرفتن طولانیمدت در معرض پرتو رو برجسته میکنه، اما این نباید استفاده از تصویربرداری سیتی رو زمانی که از نظر بالینی توجیه شده، منع کنه. توی موارد مناسب انتخاب شده، ارزش تشخیصی و درمانی سیتی اسکنها به طور قابل توجهی بیشتر از خطرات بالقوهی مرتبط با پرتو هست.»